Vrijheid van meningsuiting - In der Beschränkung zeigt sich der Meister

De vrijheid van meningsuiting is een belangrijk mensenrecht. Ooit ontstaan als reactie op dictatoriale machtsstructuren. Het recht van petitie was ooit een voorloper van deze vrijheid. Inmiddels heeft dit mensenrecht ook horizontale werking gekregen en werkt dus tussen burgers onderling waarbij nog komt dat rechtens van de overheid verlangd mag worden dat ze de eerbiediging van dit recht actief bevordert. Grondrechten zijn echter nooit absoluut. De recente kwestie Erdogan/Böhmermann roept tal van vragen op.
- Maakte de Duitse cabaretier gebruik van zijn vrijheid van meningsuiting? Het lijkt me een interessante verhandeling waard om eens te onderzoeken wat nu eigenlijk een 'mening' is . Van Dale zegt hierover bijvoorbeeld: voornemen, plan, bedoeling bij hetgeen men zegt of schrijft. Wat onder een mening verstaan moet worden houdt de mensheid al lange tijd bezig. De filosoof Hume heeft daar honderden jaren geleden al over gepubliceerd. Ik zou niet alle uitgestoten warme, trillende lucht als een mening willen kwalificeren. Het gedicht van Böhmermann vind ik persoonlijk smakeloos, kinderlijk, puberaal en kennelijk geen ander doel hebben dan te schofferen en provoceren. Is hier sprake van 'meningsuiting'? En wat is de betekenis van het feit dat het een cabaretier is en er kennelijk sprake is van meer dan alleen 'meningsuiting', het gaat volgens sommigen om een 'kunstuiting'. Uitgaande van de definitie die Van Dale van kunst geeft, is het de vraag of dit gedicht als kunst te kwalificeren is en als dat al zo is dan is het van een bedenkelijk allooi.
- Welke rechten van anderen worden geraakt doordat de cabaretier zijn 'mening' uitte? Erdogan voelt zich beledigd. Terecht? Ik denk het wel. Ik zou zo ook niet aangesproken willen worden. Wijzer zou hij zijn geweest als hij dit aan zich voorbij had laten gaan. Als publieke figuur moet je nu eenmaal een dikkere huid hebben dan iedere willekeurige burger. Lastig want de Turkse belangen in Duitsland zijn groot.
- Is het strafrecht wel geschikt om in te zetten in dit soort kwesties? Als de overheid de rechtsplicht heeft om de vrijheid van meningsuiting van burgers onderling actief te bevorderen dan heeft diezelfde overheid ook een instrument nodig als sluitstuk van dat beleid. Dat sluitstuk wordt gevormd door strafbepalingen. Het inzetten daarvan moet prudent gebeuren want een mes dat je te vaak gebruikt kan weleens bot worden. Verstandiger zou het zijn geweest van Erdogan als hij een civiele zaak begonnen was, maar hij is een politicus en dan spelen heel andere afwegingen een rol. In ieder geval speelt het gegeven dat zowel het object van deze meningsuiting alsook het subject publieke figuren zijn in de oordeelsvorming door de rechter uiteindelijk een belangrijke rol.
- Wil ik de vrijheid van meningsuiting aan banden leggen? Nee natuurlijk niet, maar we moeten wel onder ogen zien dat vrijheden soms conflicteren en dat de hedendaagse mentaliteit 'gewoon omdat het kan' er soms toe kan leiden dat je teruggefloten wordt. Niet alles wat je mag doen is ook verstandig om te doen. Vrijheid is niet hetzelfde als grenzeloosheid: integendeel. Von Goethe zei ruim twee eeuwen geleden al: 'In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister.'
Vond u dit artikel interessant? Dan nodig ik u van harte uit om een bijdrage over te maken voor een kop koffie. Het schrijven van dit soort bijdragen kost tijd en uw financiële blijk van waardering wordt gewaardeerd. U kunt uw bijdrage overmaken op NL21 BUNQ 2121 7549 89 t.n.v. PMJJFrissen.com o.v.v. de titel van de bijdrage. U bepaalt helemaal zelf wat u geeft.