Wetsbesluit E45: de illegale uitzending van dienstplichtigen naar Nederlands-Indië

Op 22 juni 1944 werd het Wetsbesluit E45 genomen door de in vrijwillig gekozen ballingschap in Londen zetelende Nederlandse regering. Dit wetsbesluit creëerde de mogelijkheid om dienstplichtig militairen uit te zenden naar overzeese gebiedsdelen. Dit gebeurde echter in weerwil van de artikel 192 van de toenmalige Grondwet dat luidde:
'Uitzending dienstplichtigen naar Nederlandsch-Indië, Suriname en Curaçao
De dienstplichtigen te land mogen niet dan met hunne toestemming naar Nederlandsch-Indië, Suriname en Curaçao worden gezonden.'
Dit betekent dat mijn vader in de ochtend van 20 juni '47 vanaf het station van Maastricht voor de treinreis naar Rotterdam vertrok voor de embarkatie in de Merwehaven op de opgekalefaterde 'Sloterdijk', zonder democratische legitimatie. Op de treinwagons stonden teksten als: ‘Vaarwel Nederland maar we komen terug’ en ‘We gaan Soekarno halen’, maar voor velen van deze nietsvermoedende Izaäken was er geen goddelijke tussenkomst en waren zij het zelf die gehaald zouden worden: meer dan 6000 van deze Jantjes zouden het leven laten in de gordel van smaragd voor een dubieus politiek avontuur. Uiteindelijk waren het de Amerikanen die een eind zouden maken aan de aspiraties van Nederland door te dreigen met de intrekking van de Marshallhulp.
Laat in de middag van 20 juni vertrok hij naar de Oost om tegen zijn zin het zelfbeschikkingsrecht van het Indonesische volk zolang mogelijk te traineren of liever nog te frustreren en de economische belangen van het berooide naoorlogse Nederland zeker te stellen onder de codenaam 'Operatie Produkt'.
De hele uitzending was dus illegaal. De besluiten van de regering in Londen waren immers niet gelegitimeerd door een volksvertegenwoordiging en om op die manier nota bene een grondwetsartikel buiten werking te zetten is onbestaanbaar en ook niet te verklaren met uitzonderlijke omstandigheden op het moment van het nemen van dat besluit. Hitler Duitsland was aan de verliezende hand en Japan bood weliswaar veel weerstand in Azië, maar admiraal Ozawa had zojuist een gevoelig verlies geleden en een verdergaande bedreiging van het grondgebied in Indonesië dan sinds de bezetting door de Japanners al het geval was, speelde niet.
De oorlogspremier Gerbrandy bleek ook in andere kwesties een bijzondere kijk te hebben op de democratische legitimatie van de besluitvorming.
Vond u dit artikel interessant? Dan nodig ik u van harte uit om een bijdrage over te maken voor een kop koffie. Het schrijven van dit soort bijdragen kost tijd en uw financiële blijk van waardering wordt gewaardeerd. U kunt uw bijdrage overmaken op NL21 BUNQ 2121 7549 89 t.n.v. PMJJFrissen.com o.v.v. de titel van de bijdrage. U bepaalt helemaal zelf wat u geeft.