De ondertoezichtstelling
'Wiel, deë brigadeer zeukt dich. Doe kriegs de krüng gesjoare', siste een tegemoetkomende collega spottend naar hem. Hij seinde met zijn ogen - zonder om te kijken - over zijn linker schouder de plek des onheils naar de agent en voegde er vanachter zijn handpalm aan toe: 'Kloëte sjoere is d'r neet meer bie, Wiel.'
Ontwijken ging niet meer, hij liep in een fuik, recht op zijn geweten af dat hem al in het vizier had.
'Kijk eens wie we daar hebben: Reubsaet. Ik heb je al een week niet gezien. Erg druk geweest zeker?' werd hij ironisch toegebeten. 'Hoe ver ben je met dat verslag voor de rechtbank waar de Voogdijraad om heeft gevraagd? De ondertoezichtstelling van de kinderen Ubachs? Ik wil het vanmiddag op mijn bureau hebben, want het moet morgen de deur uit.'
'Joa zieëker brigadeer, vuur 't middigeëte is 't veëdig.'
'Ja en deze keer verwacht ik een foutloos verslag, anders mag je het nog een keer intikken, maar dan in je eigen tijd.'
'Joa zieëker', antwoordde de onderknuppel en voegde daar binnensmonds 'Mit de vót ka me ging nuët krake'' aan toe.
'Wilde je nog iets zeggen Reubsaet?'
'Nee, brigadeer', antwoordde hij kortaf in de hoop zich snel uit de voeten te kunnen maken. Zijn meerdere die zijn haast in de gaten had, wachtte tot hij was omgedraaid en zei toen vlak voor Reubsaets' eerste stap: 'O ja Reubsaet en dan nog iets.'
'Jawel, brigadeer?' zwenkte de agent weer om.
'We spreken Nederlands op het bureau. Ben ik daar niet duidelijk over geweest?'
Uit balans door het gedraai, bracht de agent stuntelend 'Jawel brigadier. Pardon brigadier. Ik zal eraan denken brigadier', uit en koos beschaamd het hazenpad. Snel nam hij plaats achter zijn vooroorlogse, door de moffen achtergelaten, Continental schrijfmachine om aan het verslag van zijn onderzoek van de voorafgaande weken te beginnen.
Iets na twaalven lag het verslag met doorslag in het postvak van de Hollandse brigadier die het niet gemakkelijk had als verse noorderling tussen de reserve-Duitsers.
‘In antwoord op een schrijven d.d. 11-10-1945 van de Voogdijraad te Maastricht, om inlichtingen omtrent gedrag en levensomstandigheden van de echtelieden KRAPUUL-PRUD'HOMME voorheen wonende aan de J.v.Maerlantstraat 18 alhier en verzorging en opvoeding van de kinderen, tevens onder verwijzing naar bijgaande vragenlijsten, deel ik U het navolgende mede. Het gezin Ubachs-Prud'homme staat sedert 23-12-1930 in de Bevolkingsregisters alhier ingeschreven. De man, van godsdienst Protestant, werd vlak voor zijn huwelijk Katholiek, daar de vrouw kerkelijk wilde trouwen. Nadien zou hij zijn godsdienstplichten niet meer zijn nagekomen, evenmin als zijn echtgenote, terwijl de kinderen een katholieke opvoeding kregen.
Ubachs was van beroep chauffeur, eerst in particuliere dienst, later bij de gemeente. Financieel was het niet rooskleurig, zodat zij doorlopend door de familie Ubachs werden geholpen. Van dit huwelijk is niets goeds en niets kwaads te zeggen, hoogstens geeft het de overtuiging, dat het geen diepgang heeft gehad. Naar verluidt, zou de vrouw reeds toen omgang hebben gezocht met een vriend van haar man, een zekere Steinbach van de Kerkraderweg. Na zijn dood in 1937 zocht zij wederom contact met deze laatste, en toen deze pogingen mislukten, met een anderen man, een chauffeur van Wolff en Herzdahl, die haar zou getypeerd hebben als volgt: "zacht als een poes, vals als een kat". In december 1937 (na de dood van haar man) ontving zij voor het eerst steun van het Burgerlijk Armbestuur (B.A.) en werd bovendien geholpen door de schoonouders De Pater, terwijl zij beschikte over F.500- op de Spaarbank (verzekeringsgelden). Niettegenstaande kwam zij nooit uit met haar geld, gaf lukraak uit en begreep nooit waar het gebleven was.
Omstreeks Kerstmis 1938 bleek, dat zij reeds enige tijd omgang had met een zekere Krapuul en dat zij zwanger van hem was. Op 16-2-1939 huwden zij wettelijk. Krapuul is van godsdienst Nederlands Hervormd, terwijl de vrouw haar godsdienstplichten niet nakomt.
Krapuul is sedert 31-10-1923 woonachtig in deze gemeente, komende van Rotterdam. Hij was alhier werkzaam in een bakkerij (Kessels-Roos), waar hij na 5 à 6 jaar ontslag vroeg, wegens kans op een betere positie. Van 9-3-1936 tot 14-4-1940 was hij controleur der broodbezorgers bij het O.D.B. (Ons Dagelijks Brood) alhier, doch werd wegens oneerlijkheid, op geraffineerde wijze gepleegd, ontslagen. In 1941 wendde hij zich tot het B.A. wegens gemaakte schulden en enige tijd later om een voorschot aan te vragen van F.250- (Commissie Bijzondere Noden). D.d. 26-9-1942 werd tegen hem proces-verbaal opgemaakt wegens valsheid in geschrifte en verduistering van bonnen op de Distributie te Schaesberg, waarna hij werd overgegeven aan de Sicherheitspolizei (Sipo) en 5 maanden gevangenisstraf onderging. Sedert 1-3-1943 was hij werkzaam op de Staatsmijn Wilhelmina tegen F.23- per week. Waarschijnlijk verleende de schoonvader van de vrouw, Ubachs, hiertoe zijn bemiddeling. Hij werd politiek gewantrouwd, aangezien hij op demonstratieve wijze Duitse kranten las. In September 1944 werd hij vanwege de Ordedienst (O.D.), gearresteerd wegens lidmaatschap der N.S.B. en verbleef tot 10-10-1945 in een kamp voor politieke gevangenen.
In de laatste periode van zijn afwezigheid is de vrouw op het verkeerde pad geraakt, mede als reactie op de te grote gebondenheid haar door haar man opgelegd. Zij heeft de vrijheid niet kunnen verdragen en op haar wijze van het leven genoten. Ruim drie maanden heeft zij samengeleefd met een Amerikaanse militair. Toen deze vertrokken was, wilde ze hiermee doorgaan en zocht contact met de beruchte familie Milchmann-Koevoet aan de Bilderdijkstraat 2, waar dag en nacht militairen over de vloer lagen. Met hen reisde zij naar Eindhoven en Amsterdam, terwijl zij hier ter plaatse veelvuldig uitging met een gehuwde dochter Milchmann, thans echtgenote Pieters, wonende aan de K.v.d. Oeverstraat. Eens bracht zij 14 dagen bij haar broer te Amsterdam door, waar zij later haar tweede dochtertje achterliet, terwijl zij thuis Mej. Pieters de zorg over de kinderen toevertrouwde.
Vanzelfsprekend ging deze veel uit en liet de kinderen alleen achter. Zo is het eens voorgekomen, dat het oudste dochtertje ook maar uitging ’s avonds, terwijl de twee andere kinderen, bij de buren onderdak kwamen vragen.
Inmiddels was Krapuul in vrijheid gesteld en trof hij bij thuiskomst, Mej. Pieters-Milchmann in zijn woning aan. Hij wees haar de deur. Toen de vrouw uit Amsterdam terugkwam ontstond er heftige ruzie. Zij zou hem voor de keus gesteld hebben, om te doen en te laten wat hij verkoos, mits hij haar deze vrijheid ook liet. Hij weigerde.
Vanaf het begin van hun huwelijk heeft hij haar strak gehouden, deels uit jaloersheid en wantrouwen. Hij is onsympathiek, hautain, sarcastisch en hoogst onbetrouwbaar, met dictatoriale neigingen. Zolang zij zich aan hem onderwerpt, gaat alles goed, indien niet, dan scheldt, vloekt en slaat hij desnoods. Van de andere kant was hij te goed, doordat hij haar in te ruime mate behulpzaam was in de huishouding. Ook voor de kinderen was hij aardig. Kortom, zolang zijn heersersnatuur geen tegenstand ondervond, was het een modelhuishouden.
Zij is humeurig, wispelturig en weinig verdraagzaam. Zij vraagt en accepteert zonder zelf iets voor een ander over te hebben. Toch is zij niet uitgesproken egoïstisch, eerder is dit gebrek aan attentie. Als jongste van het gezin werd zij vroeger verwend, doch kreeg een behoorlijke opvoeding. Haar grote fout vooral is, dat zij nergens maat in weet te houden. Als het te laat is, roept zij weer de hulp in van haar vroegere schoonvader, die steeds bereid is te helpen. Telkens komt zij op nieuwe idëen, die alle stranden op haar wispelturigheid. Van principes heeft zij geen flauw idee, godsdienst is voor haar overbodige luxe. Ten opzichte van de kinderen trokken de echtelieden geen vaste lijn. De moeder steunde hen tegenover hem, daar zij vaak de onredelijke strengheid van hem inzag. Dit vormde de laatste tijd een punt van voortdurende twist.
Anna Gerardina Ubachs, roepnaam Ans, oud 15 jaar maakte 7 klassen der Lagere school af en een klas Mulo. Zij kon zeer goed leren en was vlijtig. Zij is gesloten van karakter en sluit zich sporadisch bij anderen aan. Naar verteld wordt is zij na de bevrijding veel met Amerikanen omgegaan. Via de moeder kwam zij ook ten huize van Mej. Milchmann-Koevoet. Deze tijd zal zeker niet zonder meer aan haar voorbijgegaan zijn.
Johanna Gertruda Ubachs, roepnaam Truus, oud 9 jaar zit in de vierde klas der Lagere School. Zij behoort tot de kleine middelmaat. In tegenstelling met vroeger verzuimt zij veel. Ook zij is gesloten van karakter en houdt zich geheel afzijdig. Indertijd heeft de moeder het meisje meegenomen naar Amsterdam, waar zij haar heeft achtergelaten bij een gehuwde broer, Petrus Arnoldus Prud'homme, wonende Singel 61 aldaar, pensionhouder, een minder gunstig adres. Uit uitlatingen van vrouw Krapuul-Prud'homme bleek namelijk dat hier allerlei slag mensen de nacht kan doorbrengen al of niet met aanhang. Onlangs heeft zij haar zwager ertoe overgehaald het kind terug te brengen naar Heerlen.
Tot voor een week verbleef vrouw Krapuul bij de familie Milchmann-Koevoet, doch aangezien zij het zelf beter oordeelde, hier zo vlug mogelijk vandaan te gaan, logeert zij beurtelings bij familie. De kinderen zijn bij haar gehuwde zuster, Geel-Prud'homme aan den Roebroekweg 22.
Krapuul woont sedert 25-10-1945 bij zijn ouders aan de Dr. Jägerstraat 15, waar hij bij zijn broer in het bedrijf werkt. Dit milieu staat ongunstig bekend. Vader en zonen zijn uit hetzelfde hout gesneden, onbetrouwbaar, van alle markten thuis en zeer geslepen, zodat zij telkens door de mazen van het net doorglippen. Zijn broer heeft reeds jaren een verhouding met een inwonende kostjuffrouw.
Vrouw Prud'homme nu wil trachten door middel van naaien in het levensonderhoud van haar en haar kinderen te voorzien, zodra zij een andere woning kan bemachtigen. Zij is met de beste voornemens bezield, doch of zij tot een behoorlijke opvoeding in staat kan worden geacht, ook reeds gelet op haar houding op godsdienstig gebied?
Krapuul maakt aanspraak op zijn kind, de jongste dochter. Beiden zijn voornemens een echtscheidingsprocedure te beginnen. Om de kinderen aan de vader toe te wijzen, lijkt mij, gezien zijn gedrag en milieu, niet aanbevelenswaardig. Een toewijzing aan de moeder kan slechts worden geadviseerd, met een benoeming van een gezinsvoogdes, die daadwerkelijk en zeer geregeld contact met haar zal houden.’